Workumer verkiezingsdebat vol met vragen

WORKUM – De Klameare staat op een van de drukste kruispunten van de stad bleek uit het verkiezingsdebat. Terwijl partijen inzetten op grootschalige nieuwbouw in het weiland, legt de confrontatie met 1250 lege woningen een pijnlijke waarheid bloot. “Waarom bouwen we voor de toekomst, terwijl we de ruimte van vandaag laten verstoffen?”

Elf politieke partijen presenteerden woensdagavond hun visie op de gemeente. De afwezigheid van de uitgenodigde FVD werd opgemerkt, maar de discussie tussen de elf aanwezige partijen was er niet minder scherp om. Vooral de paradox tussen de woningnood, de feitelijke leegstand en de politieke definitie van ‘betaalbaarheid’ zorgde voor verhitte reacties vanuit de zaal.

Woningbouw tijdens het verkiezingsdebat: De onbenutte ruimte voor 3000 inwoners

Het meest belangrijke thema van de avond leek de onbereikbaarheid van de woningmarkt versus de enorme leegstand binnen de gemeentegrenzen.

• De Leegstand-Paradox: Terwijl er wordt geijverd voor nieuwe woonwijken, staat 2,9% van de woonhuizen (circa 1250 woningen) en 8,5% van de kantoren (circa 33 panden) leeg. In deze leegstaande panden kunnen naar schatting 2985 mensen worden gehuisvest zonder dat er één extra weiland hoeft te worden opgeofferd.
• De Definitie-strijd: In 2024 besloot de gemeente de grens voor een ‘betaalbare’ woning op €250.000 te leggen. Hoewel dit lager is dan de landelijke grens van richting €420.000, bleek dit een wassen neus voor starters met een gemiddelde leencapaciteit van circa €200.000,-.
• De oplossingen: Gemeentebelangen en de FNP pleiten daarom voor ‘inbreiding’ en het transformeren van leegstand naar eenheden van €180.000,- tot €190.000,-. De BBB, FNP en PVV eisen daarnaast strikte voorrang voor eigen inwoners, terwijl D66 en de VVD vasthouden aan nieuwbouwprojecten zoals Workum-Zuid. De SP wil speculatie stoppen met een verbod op ‘buy-to-let’ (kopen om te verhuren).

Energietransitie: Wie draagt het risico?

De discussie over duurzaamheid draaide vooral om de vraag wie de financiële risico’s draagt. GroenLinks/PvdA wil dat de gemeente als ‘bank’ optreedt en financiële garanties geeft aan burgerinitiatieven. De VVD, ChristenUnie en het CDA willen daarentegen vooral ondernemers faciliteren bij investeringen in biogas en restwarmte, om te voorkomen dat burgers direct met de rekening worden belast. Waar de PVV en BBB inzetten op kernenergie voor de lange termijn, klonk vanuit de zaal vooral de roep om nú actie te ondernemen met kleine, bewezen pilots in de dorpen.

Mobiliteit: De miljoenenkwestie van de ‘Derde Afslag’

De bereikbaarheid van Workum hangt nauw samen met een gewenste investering van circa €30 miljoen voor de zogenoemde ‘derde afslag’. De noodzaak voor veiligheid is onomstreden, maar de financiering blijft een heikel punt waarbij GroenLinks/PvdA wijst naar de provincie en het Rijk. De plannen van D66 en de SP om het centrum autoluw of veilig te maken stuitten op verzet van de PVV en BBB die de bereikbaarheid voor ondernemers als essentieel beschouwen. Nieuw Sociaal en het CDA vragen bij mobiliteitsvraagstukken om maatwerk per kern.

Jeugd en Welzijn: Geen labels, maar kansen

Een jonge inwoner bracht de menselijke maat terug in het debat door te wijzen op eenzaamheid en de zorgwekkende suïcidecijfers in de regio. De roep om alcoholvrije ontmoetingsplekken en een menselijker jeugdbeleid zonder het label ’terrorjeugd’ was luid. Nieuw Sociaal en GroenLinks/PvdA stelden een ‘sport- en cultuurpas’ voor. Waar het CDA de nadruk legde op de buurt en de eigen verantwoordelijkheid van ouders, pleitten de FNP en PVV voor meer vertrouwen en ‘vrijplaatsen’ voor de jeugd.

Inclusie: Leefbaarheid in de details

Het debat eindigde met een krachtige oproep tot actie voor een echt toegankelijke gemeente. De lokale inclusiegroep hekelde het gebrek aan doorlopende geleidelijnen voor slechtzienden. Alle partijen erkenden dat leefbaarheid betekent dat iedereen zelfstandig over straat kan. De PVV sloot scherp af door de partijen te herinneren aan openstaande beloftes over de nieuwe Klameare: de inwoner rekent op tastbaar resultaat.

Dit verslag is gebaseerd op de debatten die op 4 maart 2026 plaatsvonden in Workum tussen de elf deelnemende partijen (FNP, BBB, CDA, VVD, D66, SP, PVV, ChristenUnie, GL/PvdA, Nieuw Sociaal en Gemeentebelangen).

De in dit artikel genoemde cijfers met betrekking tot de lokale woningmarkt zijn getoetst aan de meest recente data. De percentages voor woning- en kantoorleegstand binnen de gemeente Súdwest-Fryslân, evenals de gehanteerde lokale betaalbaarheidsnormen en leencapaciteit van starters, zijn geverifieerd bij het CBS en officiële gemeentelijke publicaties van gemeente Súdwest-Fryslân. Hiermee biedt dit verslag een feitelijke basis voor de discussie over de toekomstige inrichting van onze gemeente.

Wil je meer van de politiek weten? Dan kun je een cursus politiek in de gemeente volgen of het KiesKompas of een andere vergelijker raadplegen!